Enquête in zonnecentra

(Test Gezondheid 48, april-mei 2002)

In Test Gezondheid van april-mei publiceert Test-Aankoop de resultaten van een enquête in zonnecentra. Daaruit blijkt dat de situatie sinds de vorige enquête die Test-Aankoop voerde in 1997, nog niet veel is verbeterd: de wet op de zonnecentra uit 1999 wordt bij gebrek aan uitvoeringsbesluiten en controle nog al te veel met voeten getreden, en bovendien is professionaliteit in de sector vaak ver te zoeken.

In het kader van deze enquête ging Test-Aankoop langs bij 80 zonnecentra, verspreid over 11 steden: Brussel, Leuven, Antwerpen, Hasselt, Gent, Brugge, Bergen, Luik, Namen, Nijvel en Aarlen. Het ging om 37 speciale zonnecentra, 21 schoonheidsinstituten, 11 fitnesscentra en 11 kapperszaken waar men tegen betaling op de zonnebank kan. Enerzijds controleerde de consumentenorganisatie of de wettelijke voorschriften er worden nageleefd, en anderzijds ging ze na of de verantwoordelijken van de centra in kwestie de klant professioneel begeleiden.

Naleving van de wet heeft niet veel om het lijf

In 1999 ging de wet Charlier van kracht, die zonnecentra reglementeert ter bescherming van de consument. Deze wet bepaalt onder meer dat er in een solarium steeds iemand aanwezig moet zijn die een speciale opleiding heeft gevolgd. Deze persoon moet de klant een tekst met voorzorgsmaatregelen overhandigen en laten ondertekenen. Voorts vereist de wet onder meer dat er in het zonnecentrum een informatiebord wordt opgehangen en dat minderjarigen jonger dan 15 jaar de toegang wordt ontzegd. Blijkbaar hebben de uitbaters van zonnecentra echter lak aan deze voorschriften, want volgens de enquête kreeg de klant in maar liefst 95% van de zonnecentra helemaal geen voorzorgsmaatregelen op papier, waren in slechts 1 op 4 zaken duidelijk leesbare waarschuwingen opgehangen en kregen de minderjarige enquêteurs van respectievelijk 13 en 14 jaar in 3 op 4 gevallen zonder enig probleem toegang tot de zonnebank!

Begeleiding in zonnecentra is zelden professioneel

Behalve het wettelijke aspect nam Test-Aankoop ook de professionaliteit van de verantwoordelijken van de centra onder de loep. Concreet ging de consumentenorganisatie na of de klant voldoende wordt geïnformeerd over de mogelijke risico's van de blootstelling aan ultravioletstralen en of hij wordt begeleid bij de te nemen voorzorgsmaatregelen. Dat bleek teleurstellend. In het merendeel van de centra werd bijvoorbeeld geen bruiningsplan "op maat" opgesteld en in 23 van de 80 centra werd de zonnebankbeurt zelfs in geen enkel opzicht afgestemd op de klant. Verder werd slechts in 9 van de 80 zaken expliciet gevraagd om cosmetica te verwijderen, omdat sommige producten in combinatie met UV-stralen jeuk, irritaties of allergieën kunnen veroorzaken. Ook over de mogelijke risico's van bepaald medicatiegebruik in combinatie met UV-stralen werd in maar liefst 95% van de zaken met geen woord gerept. Positief is dat de grote meerderheid wel het belang inziet van een UV-bril en die meestal spontaan verstrekte, soms echter wel tegen betaling.

In het algemeen scoorden speciale zonnecentra en schoonheidsinstituten beter dan kapperszaken en fitnesscentra.

Onbemande zonnecentra: hoewel onwettig, toch oogluikend getolereerd

Volgens de wet mag een zonnecentrum niet werken in afwezigheid van een persoon die een opleiding heeft genoten. Hierop werd vorig jaar echter een uitzondering gemaakt voor automatische computergestuurde centra met geïndividualiseerde bediening, waar het gebruik van de zonnebank zou worden gecontroleerd door middel van een magneetkaart waarop onder meer de duur van de zonnebankbeurten is voorgeprogrammeerd. Dergelijke computergestuurde centra bestaan momenteel echter nog niet. De bestaande onbemande zonnecentra, waar geen begeleidend personeel aanwezig is en waar de klant eenvoudigweg met muntjes de zonnebank kan bedienen, vallen geenszins binnen deze categorie en zijn dus in principe verboden. Nochtans rijzen dergelijke "zelfbedieningszaken" nog steeds als paddestoelen uit de grond.

Zonder uitvoeringsbesluiten en controlemechanismen blijft de wet dode letter

Zolang uitvoeringsbesluiten en controlemechanismen echter uitblijven, is een nieuwe wet onvoldoende om daadwerkelijk verandering te brengen in de huidige situatie in de sector. Daarom is het volgens Test-Aankoop de hoogste tijd dat de opleiding voor uitbaters van zonnecentra wordt geregulariseerd, dat de naleving van de wet wordt gecontroleerd en dat overtredingen worden bestraft.

Vlaams Platform Milieu en Gezondheid